Jak sprawdzić, jakiej klasy jest śruba

Szybkie wizualne znaczniki umożliwiające identyfikację klasy śruby

Najszybszym i najbardziej niezawodnym pierwszym krokiem jest wzrokowa kontrola łba śruby. Producenci i normy stosują znormalizowane oznaczenia głów – linie, liczby lub wytłoczone kody klas – które bezpośrednio wskazują klasę (imperialna/SAE) lub klasę właściwości (metryczną). Poszukaj wytłoczonych numerów (np. „8,8”, „10,9”), linii promieniowych lub logo producenta. Jeżeli brakuje oznaczeń lub są one zasłonięte farbą, rdzą lub powłoką, należy przystąpić do pomiarów i testowania.

Interpretacja oznaczeń głów SAE (imperialnych).

Śruby SAE (Stany Zjednoczone) mają proste oznaczenia wizualne na łbie:

• Brak linii promieniowych (często tylko logo producenta): zwykle niedokończone śruby o niskiej wytrzymałości, powszechnie zwane Grade 2.
• Trzy promieniowe linie na łbie sześciokątnym: klasa 5 (średnio wytrzymała, nawęglana/odpuszczana).
• Sześć linii promieniowych: klasa 8 (wysoka wytrzymałość, ulepszanie cieplne). Policz linie ostrożnie — orientacja nie powinna mieć znaczenia.

Odczytywanie oznaczeń klas własności metrycznych

Śruby metryczne wykorzystują dwucyfrowe (lub dwuczęściowe) stemple klasy właściwości, takie jak 8.8 , 10.9 , 12.9 . Notacja ta bezpośrednio koduje właściwości mechaniczne:

• Pierwsza liczba × 100 = przybliżona wytrzymałość na rozciąganie w MPa (np. 8,8 → 8 × 100 = 800 MPa).
• Druga liczba × 10% = stosunek granicy plastyczności do wytrzymałości na rozciąganie (np. 8,8 → granica plastyczności ≈ 0,8 przy rozciąganiu → 640 MPa).
• Wyższe numery klas oznaczają wyższą wytrzymałość i zazwyczaj inną obróbkę cieplną lub inny stop.

Narzędzia i testy potwierdzające klasę śruby

Jeśli ocen brakuje, są one niejednoznaczne lub podejrzane, użyj narzędzi i prostych testów, aby potwierdzić ocenę. Najpierw zastosuj testy najmniej niszczące.

Niezbędne narzędzia

Mały zestaw narzędzi do identyfikacji:

• Suwmiarka lub mikrometr z noniuszem — zmierz średnicę i wymiary gwintu.
• Miernik skoku gwintu — sprawdź gwinty metryczne i calowe oraz wielkość podziałki.
• Twardościomierz (Rockwell lub tester przenośny) — podaje porównawcze wartości twardości, aby wywnioskować obróbkę cieplną.
• Magnesy i proste chemiczne testy punktowe — sprawdź obecność stali nierdzewnej lub stali węglowej lub poszycia (reakcja magnetyczna jest różna).

Nieniszczące kroki potwierdzające

1) Sprawdź typ i rozmiar gwintu za pomocą miernika. 2) Przeczytaj każdy słaby stempel przy dobrym oświetleniu, lupie lub rozpuszczalniku, aby usunąć brud. 3) Zmierz twardość — śruby hartowane i odpuszczane o wysokiej wytrzymałości będą zauważalnie twardsze niż śruby niskiej jakości. 4) Porównaj ze znaną, dobrą próbką o tym samym rozmiarze i wykończeniu.

Procedura identyfikacji krok po kroku

Wykonaj tę praktyczną sekwencję na stole warsztatowym lub w terenie, aby zidentyfikować większość śrub.

• Wyczyść głowicę: usuń rdzę, farbę lub brud, aby oznaczenia były widoczne.
• Przeczytaj znaczek: jeśli jest widoczny 8.8 , 10.9 lub podobny — zapisz to jako stopień metryczny. Jeśli pokazuje linie promieniowe, zanotuj liczbę dla SAE.
• Zmierz średnicę i podziałkę, aby potwierdzić standardowy rozmiar oraz to, czy śruba jest metryczna czy imperialna.
• Jeżeli brakuje śladów, wykonaj próbę twardości — porównaj z wartościami ze wzorców lub ze znanej próbki, aby oszacować klasę.
• Jeśli jest to krytyczne, wyślij próbkę do laboratoryjnego testu rozciągania lub analizy chemicznej (wymaganej w przypadku komponentów krytycznych dla bezpieczeństwa).

Skrócona instrukcja: ślady głowy i prawdopodobna identyfikacja

Najczęstsze pułapki i uwagi dotyczące bezpieczeństwa

W przypadku zastosowań krytycznych dla bezpieczeństwa nie należy polegać wyłącznie na wyglądzie. Istnieje możliwość ponownego tłoczenia, wymiany łba lub podrobionych elementów złącznych — śruba może zostać ponownie oznaczona, aby wyglądała na mocniejszą niż w rzeczywistości. Powłoka lub silna korozja mogą ukryć oznaczenia. W razie wątpliwości dotyczących zastosowania nośnego lub krytycznego dla bezpieczeństwa należy sprawdzić za pomocą badania twardości/rozciągania lub wymienić element złączny na element o znanej klasie i identyfikowalnym certyfikacie.

Kiedy wysłać śruby do testów laboratoryjnych

Jeśli śruba będzie przenosić obciążenia krytyczne (połączenia konstrukcyjne, zawieszenie, zbiorniki ciśnieniowe lub zastosowanie w lotnictwie) lub jeśli identyfikacja jest niejasna, a awaria byłaby katastrofalna, należy wysłać reprezentatywne próbki do próby rozciągania, profilowania twardości i analizy składu chemicznego. Laboratoria zapewniają identyfikowalne wyniki i certyfikaty niezbędne do zapewnienia zgodności.

Podsumowanie listy kontrolnej

• Oczyść łeb śruby i przeczytaj dowolny stempel. Znaczki metryczne (8,8, 10,9) są ostateczne.
• Policz linie promieniowe dla SAE (0 → stopień 2, 3 → stopień 5, 6 → stopień 8).
• Zmierz gwinty i średnicę, aby potwierdzić standard; w razie potrzeby przeprowadzić badanie twardości.
• Wymień nieznane śruby w kluczowych zespołach lub uzyskaj certyfikat laboratoryjny.